Najważniejsze cechy
- Głowa z tułowiem 7-10,5 cm, waga 18-40 g
- Spiczasty pyszczek, duże uszy, małe oczy
- Prawie nagi ogon mniej więcej długości ciała
- Odchody jak ziarenka, do ok. 8 mm, rozrzucone
Jak rozpoznać
Mysz domowa ma spiczasty pyszczek z długimi wąsami czuciowymi, duże uszy i małe oczy4. Jej prawie nagi ogon jest mniej więcej tak długi jak ciało4.
Waży 18-40 g, a głowa z tułowiem mierzy 70-105 mm4. Kolor futra bywa różny, ale myszy żyjące w budynkach są zwykle szare4.
Z czym można je pomylić
- Szczur wędrowny: dużo większy, głowa z tułowiem 180-250 mm, około 240 g, tępy pysk i ogon krótszy od ciała4. Jego odchody są wrzecionowate, mają 2-3 cm i leżą w skupiskach5.
- Ślady zębów: u myszy dwa równoległe rowki są oddalone o 1-2 mm, u szczura o około 4 mm5.
- Ryjówka: to wcale nie gryzoń, tylko ssak z rzędu ryjówkokształtnych. Ryjówki, na przykład aksamitna i malutka, są w Polsce objęte ochroną częściową, więc nie wolno ich umyślnie zabijać3.
Gdzie żyją
Mysz domowa żyje w pobliżu ludzi, a szczególnie zimą wprowadza się do mieszkań, budynków gospodarczych, obór, stodół i magazynów z zapasami4.
W budynku zwykle oddala się od gniazda na mniej niż dziesięć metrów, a gniazdo buduje tuż obok źródła pożywienia4. Jest aktywna o zmierzchu i w nocy, dobrze się wspina, skacze i pływa, a w budynkach może rozmnażać się przez cały rok4.
Oznaki obecności
- Odchody: w kształcie ziarenek, do około 8 mm, rozrzucone wzdłuż tras i miejsc odpoczynku. Jedna mysz zostawia dziennie około 60-100 odchodów5.
- Świeże odchody są miękkie i błyszczące, suche leżą już dłużej5.
- Wieczorne drapanie i szelesty5.
- Ślady gryzienia z dwoma równoległymi rowkami i nadgryzione zapasy54.
- Tłuste smugi wzdłuż tras i zapach przypominający amoniak5.
Czy są groźne?
Myszy zanieczyszczają żywność odchodami i w poszukiwaniu materiału na gniazdo obgryzają różne rzeczy4. Zakażenie hantawirusami następuje najczęściej przez kontakt z wydalinami gryzoni, takich jak myszy, szczury i nornice, a wirus jest obecny w ich moczu, odchodach i ślinie2.
W Polsce notuje się kilkanaście zakażeń hantawirusami rocznie i nie przenoszą się one między ludźmi, a ryzyko dla ogółu ludności oceniane jest jako bardzo niskie2. Mimo to sprzątaj ostrożnie: wirus w wydalinach może pozostać zakaźny przez kilka dni, nawet po wyschnięciu, a zarazić się można głównie przez wdychanie wzbitego kurzu6.
Co pomaga: domowe sposoby
- Ustaw pułapki zatrzaskowe wzdłuż ścian, blisko śladów, i trzymaj z dala od nich dzieci i zwierzęta5.
- Jako przynęta sprawdzi się na przykład czekolada lub masło orzechowe5.
- Nie zamiataj i nie odkurzaj odchodów na sucho: najpierw je zwilż, załóż rękawice, a gdy się kurzy, także maskę ochronną6.
- Martwe myszy i odchody przed wyrzuceniem zwilż zwykłym środkiem czyszczącym6.
- Pułapkę, której chcesz użyć ponownie, umyj płynem do naczyń i szczotką5.
Kiedy potrzebny jest specjalista
Zwalczanie gryzoni to obowiązek właściciela nieruchomości, zgodnie z gminnym regulaminem utrzymania czystości i porządku, który wyznacza też obszary i terminy obowiązkowej deratyzacji, zwykle wiosną i jesienią1. Deratyzacji nie prowadzi sanepid. Wykonują ją wyspecjalizowane firmy DDD (dezynfekcja, dezynsekcja, deratyzacja) albo właściciele i zarządcy we własnym zakresie, przestrzegając zasad bezpieczeństwa1.
Firmę DDD warto wezwać, gdy mimo pułapek wciąż pojawiają się świeże odchody albo myszy są w kilku pomieszczeniach. Deratyzacja działa lepiej, gdy obejmuje jednocześnie jak największy teren, także sąsiednie posesje1.
Jak zapobiegać
- Mysz przeciśnie się przez otwór grubości ołówka, więc uszczelnij szpary i szczeliny5.
- Okienka piwniczne zabezpiecz siatką o oczkach 0,5 x 0,5 cm5.
- Przechowuj żywność w szczelnych pojemnikach i regularnie wynoś resztki jedzenia5.
- Odpadki wyrzucaj do koszy z pokrywami i nie wyrzucaj jedzenia na trawniki1. Zwierzęta karm tylko w domu5.
Częste pytania
Jak odróżnić odchody myszy od odchodów szczura?
Odchody myszy przypominają ziarenka, mają do około 8 mm i są rozrzucone5. Odchody szczura wędrownego są wrzecionowate, mają 2-3 cm i leżą w skupiskach5.
Czy ryjówka to mysz?
Nie, ryjówka nie jest gryzoniem, tylko należy do ryjówkokształtnych. W Polsce ryjówki są objęte ochroną częściową i nie wolno ich umyślnie zabijać3.
Czy sanepid robi deratyzację?
Nie. Deratyzację wykonują firmy DDD albo sami właściciele i zarządcy nieruchomości, bo zwalczanie gryzoni należy do ich obowiązków1.
Źródła
- Deratyzacja, Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Trzebnicy (gov.pl)
- Sytuacja epidemiologiczna w Polsce pod kontrolą, Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Sopocie (gov.pl)
- Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 2380), Sejm RP, Internetowy System Aktów Prawnych
- Umweltverträgliche Nagetierbekämpfung in der Landwirtschaft: Schadnagerprofile, Julius Kühn-Institut na zlecenie Umweltbundesamt (Niemcy)
- Ratten und Mäuse, Bundesamt für Umwelt BAFU (Szwajcaria)
- RKI-Ratgeber Hantaviren, Robert Koch-Institut (Niemcy)
Informacje ogólne na podstawie podanych źródeł. Przy objawach zdrowotnych skontaktuj się z lekarzem, przy dużej inwazji z firmą DDD. Sprawdzono: 2026-11-15.
