Najważniejsze cechy
- Brązowawe, 2-6 mm, bez skrzydeł
- Ciało spłaszczone z boków, świetnie skaczą
- Ukąszenia głównie na kostkach i łydkach
- Czarne drobiny odchodów w sierści zwierzęcia
Jak rozpoznać
Dorosłe pchły są brązowawe, mają 2-6 mm długości i ciało spłaszczone z boków2. Nie mają skrzydeł, a ostatnia para odnóży służy im do skakania5. Dzięki wąskiemu kształtowi łatwo przemieszczają się w sierści5.
U psów i kotów żyją głównie pchła kocia (Ctenocephalides felis) i pchła psia (C. canis)2. W domach mogą się też zdarzyć pchły szczurze1. Pchły występują powszechnie w całej Europie, z wyjątkiem północnej Skandynawii2.
Z czym można je pomylić
Pluskwy też są krwiopijne i nie mają skrzydeł, ale ich ciało jest spłaszczone z góry, a nie z boków6. Chowają się w łóżku i meblach tapicerowanych, a pchły siedzą na zwierzęciu i rozwijają się w jego legowisku26.
Wszy i wszoły psów i kotów spędzają całe życie na żywicielu i przyklejają jaja, czyli gnidy, do włosów2. Pchły tymczasem świetnie skaczą5, a ich jaja spadają z sierści do otoczenia2.
Gdzie żyją
Dorosła pchła zaczyna ssać krew kilka minut po wejściu na zwierzę, a samica po 24-48 godzinach składa do 50 jaj dziennie2. Jaja spadają z sierści do otoczenia i wylęgają się po 1-10 dniach, zależnie od temperatury i wilgotności2. Larwy żywią się odchodami pcheł, siedzą w ciemnych miejscach i potrzebują wilgoci2.
Kokony znajdziesz w dywanach, pod meblami i w legowiskach zwierząt2. Ruch, dwutlenek węgla i ciepło skłaniają dorosłą pchłę do wyjścia z kokonu, ale może ona czekać nawet 6 miesięcy2. W mieszkaniu mogą się rozwijać nie tylko latem, jeśli temperatura i wilgotność im sprzyjają2.
Oznaki obecności
Czy są groźne?
Ukąszenia pcheł powodują świąd i mogą wywołać alergię1. U zwierząt częste jest alergiczne pchle zapalenie skóry z silnym świądem i wyłysieniami2.
Pchły mogą przenosić patogeny i pasożyty1, m.in. tasiemca Dipylidium caninum i bakterie Bartonella2. Tasiemcem można się zarazić, połykając przypadkiem zakażoną pchłę, dlatego bardziej narażone są małe dzieci4. Zadrapanie przez kota z pchłami może wywołać chorobę kociego pazura, bo jej bakterie są wydalane z odchodami pcheł4.
Co pomaga: domowe sposoby
Nawet po skutecznym zabiegu pchły mogą jeszcze przez około 2 tygodnie wychodzić z kokonów3. To normalne, po prostu dalej odkurzaj i trzymaj się planu leczenia zwierzęcia.
- Odpchlij jednocześnie wszystkie psy i koty w domu, środkiem dobranym z lekarzem weterynarii2.
- Nigdy nie stosuj u kota preparatów dla psów: niektóre substancje, np. permetryna, są dla kotów niebezpieczne3.
- Codziennie odkurzaj dywany, podłogi i meble tapicerowane12. Odkurzanie zabija larwy i pobudza pchły do wyjścia z kokonów3.
- Regularnie pierz posłania zwierząt12.
Kiedy potrzebny jest specjalista
Jeśli mimo leczenia zwierząt i sprzątania pchły nie znikają, zleć dezynsekcję wyspecjalizowanej firmie DDD (dezynfekcja, dezynsekcja, deratyzacja). Sanepid nie wykonuje takich zabiegów ani nie oznacza owadów1. Fachowiec opryskuje dywany i szczeliny, a wiele skutecznych preparatów mogą stosować tylko certyfikowani profesjonaliści5.
W pomieszczeniach stosuje się też środki z regulatorem wzrostu owadów (IGR), które hamują rozwój larw23. Jeśli sam używasz środka owadobójczego, ściśle trzymaj się etykiety i przechowuj go z dala od dzieci i zwierząt5. Leczenie psa czy kota zawsze uzgodnij z weterynarzem2.
Jak zapobiegać
Częste pytania
Jak rozpoznać pchły w domu?
Typowe są swędzące ukąszenia na kostkach i łydkach oraz zwierzę, które często się drapie. Wyczesz sierść na wilgotny biały papier: czarne drobiny z czerwoną obwódką to odchody pcheł.
Czy pchły kocie gryzą ludzi?
Tak, kąsają też ludzi, zwłaszcza gdy brakuje im zwierzęcia. Na stałe żyją jednak na kocie lub psie.
Czy pchły przenoszą choroby?
Mogą przenosić m.in. tasiemca i bakterie z rodzaju Bartonella. Dlatego warto szybko odpchlić zwierzę i dom.
Źródła
- Insekty, Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Wałczu
- Skrócony przewodnik: Zwalczanie pasożytów zewnętrznych u psów i kotów, ESCCAP Polska
- Pest Notes: Fleas, University of California Statewide IPM Program
- About Fleas, Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
- Cat Fleas, Penn State Extension
- Dezynsekcja, pluskwy i karaluchy, Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Trzebnicy
Informacje ogólne na podstawie podanych źródeł. Przy objawach zdrowotnych skontaktuj się z lekarzem, przy dużej inwazji z firmą DDD. Sprawdzono: 2026-11-15.

