Rozpoznaj szkodnika

Inne stawonogi · Ogród i balkon

Prosionki (stonogi)

Porcellio scaber

Prosionki, nazywane potocznie stonogami, to nie owady, tylko lądowe skorupiaki. Potrzebują dużo wilgoci, jedzą gnijące szczątki roślin i w domu są niegroźne, ale wskazują na wilgotne miejsca.

NiegroźneWiosnaJesień
Wielkość
ok. 8-19 mm
Nazwa łacińska
Porcellio scaber
Gdzie
Piwnica, łazienka, ogród
Kiedy
Wiosna, Jesień
Dwa prosionki z góry na ziemi, szary płaski pancerz z płytek i krótkie czułki
Zdjęcie: Donald Hobern from Copenhagen, Denmark, Wikimedia Commons, CC BY 2.0

Najważniejsze cechy

  1. Szare, płaskie i owalne, pancerz z płytek
  2. Siedem par nóg
  3. Kulanki zwijają się w kulkę, prosionki nie
  4. Pod kamieniami, liśćmi i w wilgotnych piwnicach

Jak rozpoznać

Prosionki to skorupiaki z rzędu równonogów. Dorosłe mają siedem par nóg i twardy pancerz z płytek1. Są szare i mają około 12-19 mm2, a czułki mają mniej więcej jedną czwartą długości ciała1.

Kulanki zwijają się w kulkę, gdy coś je zaniepokoi, i mają gładki, zaokrąglony tył. Prosionki są bardziej płaskie, nie zwijają się, szybko uciekają i mają dwa małe wyrostki z tyłu ciała1.

Z czym można je pomylić

  • Owady mają trzy pary nóg, prosionki siedem1
  • Krocionogi i pareczniki mają znacznie więcej nóg12
  • Rybiki cukrowe: smukłe, srebrzyste, z trzema wyrostkami na końcu

Gdzie żyją

Prosionki oddychają skrzelami, dlatego potrzebują dużo wilgoci. Na zewnątrz żyją pod kamieniami i innymi osłonami2, ukryte pod liśćmi i resztkami roślin, którymi się żywią1. Dorosłe mogą żyć od dwóch do pięciu lat1.

Do domów wchodzą zwykle na krótko jesienią lub wiosną2, najczęściej do wilgotnych piwnic i pomieszczeń na parterze.

Oznaki obecności

  • Pojedyncze szare prosionki na podłodze piwnicy, łazienki lub pralni2
  • Skupiska przy okienkach piwnicznych, progach lub rabatach tuż przy domu1

Czy są groźne?

Prosionki nie gryzą i nie żądlą2. Są ważnymi rozkładającymi materię organiczną. W ogrodzie czasem podgryzają siewki, korzenie i owoce leżące na wilgotnej ziemi, w domu są tylko uciążliwe1.

Co pomaga: domowe sposoby

  • Osusz wilgotne pomieszczenia, bo w suchym otoczeniu prosionki szybciej giną2
  • Zmiataj lub odkurzaj pojedyncze osobniki i wynoś je na zewnątrz
  • Uszczelnij szpary i otwory, załóż uszczelki i listwy pod drzwiami1
  • Odsuń ściółkę, liście i rośliny kilka centymetrów od ściany domu12
  • Ogranicz oświetlenie zewnętrzne lub użyj czujnika ruchu1

Kiedy potrzebny jest specjalista

Firma DDD przy prosionkach prawie nigdy nie jest potrzebna. Tylko przy uporczywym, dużym nasileniu stosuje się insektycydy na zewnętrzne fundamenty12. Ważniejsze jest znalezienie i usunięcie źródła wilgoci.

Jak zapobiegać

  • Nie trzymaj mokrych liści, desek ani kamieni tuż przy ścianie12
  • Nie lej wody do podlewania pod fundamenty1
  • Wietrz i osuszaj piwnicę2

Częste pytania

Czy stonogi w domu są szkodliwe?

Nie. Nie gryzą i jedzą głównie gnijące szczątki roślin12.

Skąd stonogi w łazience lub piwnicy?

Prosionki potrzebują dużo wilgoci. Wskazują wilgotne miejsca i znikają, gdy jest suszej2.

Czy stonoga to owad?

Nie, to lądowy skorupiak z siedmioma parami nóg1.

Źródła

  1. Pillbugs and Sowbugs, UC Statewide IPM Program, University of California
  2. Millipedes, centipedes, sowbugs, and pillbugs, Colorado State University, Agricultural Biology

Informacje ogólne na podstawie podanych źródeł. Przy objawach zdrowotnych skontaktuj się z lekarzem, przy dużej inwazji z firmą DDD. Sprawdzono: 2026-11-15.